Kişilik Kuramları

Kişilik Kuramları

Kişilik Kuramları, Her insan başka insanları sevmede etkili olabilen bir çok kişilik özelliği sıralayabilir. Başka bir deyişle, başka değişkenlerin eşit olması şartıyla, dürüst insanları dürüst olmayanlardan, yardım sevenleri yardım sevmeyenlerden, arkadaş canlısı olanları olmayanlardan, nazik olanları kaba olanlardan hem kolayca ayırt edebiliriz hem de fazla sevebiliriz. Kişilik, doğuştan getirilen ve sonradan kazanılan özelliklerden oluşmuştur. Kişilik, sosyal ortam içinde sergilenen davranışların toplamıdır. Kişilik kuramları arasında psikoanalatik kuramlar, insancıl kuramlar, özellik kuramları, beş boyutlu kişilik kuramları, Adler’in kişilik kuramı ve bunlara benzer bir çok kişilik kuramları mevcuttur.

1) Psikoanalitik Kuramlar

Psikoanalitik kuram, bilinç altı üzerine odaklanmış bir yaklaşımdır. Psikoanalitik kuramda, insanlar iç güdüler ve dürtülerle donatılmış güdülerle dünyaya gelirler ve isteklerini en kısa sürede gidermeye yönelik olan haz yetkisiyle hareket ederler. Psikoanalitik teorinin kurucusu Sigmund Freud’tur. Freud’un teorisi, id, ego ve süperego kavramları üzerine kurulmuştur ama id, ego ve süperego onun kişilik gelişimi hakkındaki fikirleri gibi ilerlemeler, değişmeler, gelişmeler için bir başlangıç noktası olmuştur. Psikoanalitik teoriler, kişilik ve kişilik gelişimine, insan ruhunun derinliklerine oluşan olaylar ve çatışmalar tarafından beklendiği düşüncesine dayanır.

Freud bir gün yaptığı çalışmalarda insanın kişiliğinin böyle özellikler taşıdığını açıklamıştır. Freud’a göre kişilik id, ego ve süperego olarak üç ana dilimden oluşmaktadır. Bu üç temel öğe; çoğunlukla insan davranışlarını yönetmektedir. Freud’a göre, insan zihninin 3 temel bölümü vardır. Bu bölümler şunlardır: Bilinçli zihin, zihin farkında olma her şeyin içinde yer aldığı bölüm. Ön bilinç, zihnin bu kısmında rahatlıkla hatırlanabilen şeyler gizlidir. Örneğin ilkokul öğretmenimizin adını hatırlamamız gibi ve bilinç dışı zihin, kolay ulaşılamayacak şeylerin gizli olduğu alandır. Örneğin yemek ve cinsellik gibi ihtiyaçlara karşı duymanın gerekçeleri gibi.

2) Beş Boyutlu Kişilik Kuramı

Kişiliğin temel özellikleri belirleme çalışmaları Cattell’den sonra da devam etmiştir. Bilim adamlarının yaptığı araştırmalar sonucunda kişiliğin beş temel özelliğinin var olduğunu ifade eden Beş Boyutlu Kişilik Kuramını geliştirmişlerdir. Bu boyutları şöyle sıralamışlardır.

Nevratik Boyut: İnsanların duygusal kararlılık ve bireysel uyum devamlılığı konusundaki yerini ifade eder. Duygusal bakımından sıkıntı yaşayan ve aşırı değişkenlik gösteren insanlar bu boyutta yer alır. Bu özelliğe sahip olanlar diğer insanlara oranla günlük ve iş yaşamlarında daha fazla strese girerler. Üzüntü, kaygı, öfke, suçluluk gibi bir çok olumsuz duygu biçimi vardır.

Dışa Dönüklük Boyutu: Kişiliğin bu boyutunun karşıtı içe dönüklükdür. Dışa dönük olan insanlar, sosyal, enerjik, iyimser, konuşkan, kararlı, sıcakkanlı ve yaşamaktan zevk alan kişilerdir. Kısaca insanların ilişkilerdeki rahatlık derecesini ifade eden boyutudur.

Deneyime Açık Olmak: Sosyal psikologların çok karmaşık olarak nitelendirdikleri kişilik boyutudur. Duyarlı, esnek, meraklı ve yaratıcı özellikteki insanlar bu boyutun kapsamında yer alır. Yenilikçi bilim adamları ve yaratıcı sanatçılar bu boyutun kapsamındadır. Kısaca bu boyut insanları ilgilerinin genişliğini ve yeniliklerden etkilenme derecesini ifade eder.

Uyumluluk: Yardımseverlik, güvenilirlik, bağışlayıcılık, iyi huyluluk ve şefkatlilik bu boyutun temel kriterleridir. Bu boyutun kapsamında yer alanlar, rekabet yerine işbirliğini tercih ederler. Sıcak ve güvenilir kimselerdir. Daha az kavga ederler ve sosyal ilişkileri güçlüdür.

Öz Disiplin: Kontrollü ve disiplinli olma bu boyutun temel kriterleridir. Bu kriterlere sahip olan insanlar, düzenli, planlı, kararlı ve ısrarcı hareket eden kişilerdir.

3) İnsancıl Kişilik Kuramı

İnsan davranışını bir bütün olarak kavraya bilmek için insanı özellikli bir varlık olarak incelemek gerekir. İnsancıl yaklaşımını savunanlar bilinçsiz güdülenme veya geçmiş deneyimler yerine mevcut kişiliği incelemişlerdir. İnsancıl yaklaşıma göre, birey kendisinden davranışlardan ve oluşturacağı kimliğinden kendisi sorumludur. Hayatı yaşamaya değer ve anlamlı kılmak kendisine kalmıştır. Önemli olan geçmiş veya gelecek değil yaşanılan andır. Bu yaklaşımın varsayımına göre davranışları denetim altına almak yerine, daha çok özgürlüğe yer vermek gerekir. Oysa düşünmek gerekir ki insan ile hayvan arasında temel farklardan biri zaman kullanımı ile ilgilidir. Hayvanlar hem şimdiki “an” da yaşarken, insan zamanı geçmiş, şimdi ve gelecek olmak üzere üç boyutta yaşar. İnsancıl yaklaşım başta Maslow, Rogers ve Kelly gibi araştırmacılar tarafından şekillendirilmiştir

Son Güncelleme : 18.09.2018 10:50:02
Kişilik Kuramları ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini geliştirerek Herkese açık dizin kaynağımıza katkıda bulunabilirsiniz.
Sayfayı Düzenle Düzenleme Geçmişi

Kişilik Kuramları Yorumları

şifre Kırmızı sayı

0 Yorum Yapılmış "Kişilik Kuramları"

Kayıtlı yorum bulunamadı ilk yorumu siz ekleyin
Pedofoli
Pedofoli
Pedofoli, Son zamanlarda oldukça sık duyduğumuz yetişkin bir bireyin çocuklara yönelik cinsel arzu halk dilinde sübyancılık ve sapıklık demektir. Sorunlu bir çocukluk yaşayan ve özgüveni düşük kişilerde daha sık görülür psikoseksüel bir hastalıktır. ...
Ayak Fetişizm
Ayak Fetişizm
Ayak fetişizm, Fetiş kutsal sayılan ya da şans getirdiğine inanılan varlık anlamına gelmektedir. Bu kimi zaman nesne ya da aksesuar olarak kullanılırken; kimi zaman bedenin herhangi bir bölümünde bulunur. Ayrıca ilgi alanına giren şey bazen elbise ba...
Hipopituitarizm
Hipopituitarizm
Hipopituitarizm hastalığı, insanlarda hipofiz bezlerinde meydana gelen problemler nedeniyle oluşan bir hastalıktır. Aslında bu hastalığa direk olarak hipofiz bezi yetmezliği diyebiliriz. Sağlıklı insanlarda hipofiz bezleri, vücutta kullanılan hormonl...
Ani Sinirlenme
Ani Sinirlenme
Ani Sinirlenme, Ani sinirlenme insanın elinde olmayan sebepsiz yere olan bir durumdur. Bir anda gelişen ani sinirle vücuttaki adrenalin yükselir ve bu durum hastanın o anki halinin stresli olduğunu gösterir. Kişinin aniden nabız artışlarında hızla...
Halüsinasyon
Halüsinasyon
Halüsinasyon, diğer bir adıyla varsanı, gerçek hayatta var olmayan ancak kişilerin duyu organlarının herhangi biriyle algıladığını zannettiği durumların adıdır ve halüsinasyonlara genellikle sinirsel ya da ruhsal hastalıkları olan kişilerde rastlanır...
Transseksüel
Transseksüel
Transseksüel, kendini karşı cinse ait hissetme, karşı cinse benzeme eğilimi taşıyan kişilere transseksüel denir. Hem erkek hem de kadınlar için geçerli olan transseksüellik, daha çok ruhsal eğilimler için belirleyicidir. Kişi davranışlarından çok iç ...
Kendi Kendine Konuşma
Kendi Kendine Konuşma
Kendi kendine konuşma, günümüz toplumumuzda direk olarak bir hastalık olarak görülmektedir. İnsanlar böyle bir insanı gördükleri zaman bu kişiye deli gözüyle bakarlar. Aslında her kendi kendine konuşan kişi hasta değildir. İnsanlarda bu rahatsızlığın...
İntihar
İntihar
İntihar, insanın kendi özbenliği içinde, üstbenlik ile çatışması sonucunda oluşan kaygının eyleme dönüşmesidir. Eski çağlardan beri kendine zarar veren insanlar var olmasına rağmen, intihar sözcüğü 18. yüzyıldan sonra kullanılmaya başlanmıştır. K...
Kendine Zarar Verme
Kendine Zarar Verme
Kendine Zarar Verme, İnsanların kendilerine zarar verme eylemleri demek kendi bedenlerine ciddi hasarlar vererek ve vücudunun belirli yerlerine zarar vererek yaralaması durumu olarak tanımlanır. Özellikle çocuklarda girdikleri yeni ortamda uyum p...
Psikotik Depresyon
Psikotik Depresyon
Psikotik depresyon özellikli bunalım, psikolojik bir rahatsızlıktır. Rahatsızlığın ilerleyen safhalarında depresif tabloda psikotik özellikler de görülebilir. Bu psikolojik belirtiler sanrı (hezeyan) ve varsanı (halisinasyon) lardır. Bu psikotik beli...
Akut Şizofreni
Akut Şizofreni
Akut Şizofreni, Şizofreni Türkçeye Yunanca olarak şizo (schizein) ve akıl anlamına gelen frenos (phren) kelimesinden gelir. Ayrık veya bölünmüş anlamına da gelmektedir. Bu rahatsızlıkta hastanın ayna anda iki farklı gerçeklilik içerisinde yaşıyor olm...
Fetişizm
Fetişizm
Fetişizm, Kişinin normal insanlara göre cinsellik duygusu uyandırmayan birtakım nesnelere ilgi duyması ve bu ilgiyi saplantı haline getirmesi olarak tanımlanan ve bir davranış bozukluğu olan fetişizmin, genellikle erkeklerde olduğu bilinmektedir. Fet...

 

Pedofoli
Ayak Fetişizm
Hipopituitarizm
Ani Sinirlenme
Halüsinasyon
Transseksüel
Kendi Kendine Konuşma
İntihar
Kendine Zarar Verme
Psikotik Depresyon
Akut Şizofreni
Fetişizm
Delüzyonel Bozukluk
Konsantrasyon Bozukluğu
Megalomani
30 Yaş Sendromu
Yalnızlık
Bipolar Bozukluk Testi
A Tipi Otizm
Ajitasyon
Stres Anında Vücuttaki Değişiklikler
Sinir Ucu İltihabı
Çocuklarda Panik Atak
Dürtüsellik
Sadist
Asosyal
Cinsel Kimlik Bozukluğu
Somatizasyon Bozukluğu
Şizofreni Testi
Aşırı Heyecan
Popüler İçerik
Delüzyonel Bozukluk
Delüzyonel Bozukluk
Delüzyonel Bozukluk, Kişide değiştirilemeyen kalıcı bazı düşünce ve davranışların yanlış olduğunun kesin bilinmesine karşılık düşüncelerinin doğru old...
Konsantrasyon Bozukluğu
Konsantrasyon Bozukluğu
Konsantrasyon bozukluğu: Yaşadığımız toplumda neredeyse % 30'unda konsantrasyon bozukluğu bulunmaktadır. Özellikle çocuklar ve gençlerde daha çok görü...
Megalomani
Megalomani
Megalomani, Sosyal psikolojinin alt dallarından olan megalomani insanın kendisini olduğundan fazla ve büyük görmek, eşdeğer insanlardan üstün görmenin...
30 Yaş Sendromu
30 Yaş Sendromu
30 yaş sendromu, adından da anlayabileceğimiz gibi insanlarda 30'lu yaşlarda ve hatta bazı insanlarda 28 yaşında bile görülebilen bir sorundur. 30 yaş...
Yalnızlık
Yalnızlık
Yalnızlık, Yalnızlık nadiren ya da kimi zaman insanın kendisini bir çok etkinlikten koparmasıdır. Bir köşeye çekilme, diğer insanlardan uzaklaşma, işi...
Bipolar Bozukluk Testi
Bipolar Bozukluk Testi
Bipolar bozukluk testi, bipolar bozukluk tanısı koyabilecek herhangi bir psikolojik test, film çekimi, laboratuvar testi gibi tetkikler bulunmamaktadı...
A Tipi Otizm
A Tipi Otizm
A Tipi Otizm, A Tipi Otizm yani atipik otizm, yaygın gelişimsel bozukluktur ve çocuk hakkında belirli bir teşhis konulamaması, ancak çocuğun birden...
Popüler İçerik Son Forum Konuları Yardım Sayfaları  
Pedofoli
Ayak Fetişizm
Hipopituitarizm
Ani Sinirlenme
Halüsinasyon
Beyincikte Denge Bozukluğu
Tıbbi Sorumluluk Reddi
Gizlilik Politikası
Çerez (Cookie) Politikası
Güvenlik Politikası
Bizimle İletişime Geçin
Forumlar
Site Haritası
Feed
Son Forum Konuları
Beyincikte Denge Bozukluğu
Yardım Sayfaları
Tıbbi Sorumluluk Reddi
Gizlilik Politikası
Çerez (Cookie) Politikası
Güvenlik Politikası
Bizimle İletişime Geçin
Forumlar
Site Haritası
Feed
Sitede yer alan haber ve içeriklerin tüm hakları saklıdır ve buradaki bilgiler sadece bilgilendirme amaçlı olup, kullanımına, uygulanmasına, satın alınmasına, delil gösterilmesine veya tavsiye edilmesine aracılık etmez. Sitemizdeki bilgiler, hiç bir zaman kesin bilgi kaynağı olmayıp, kullanıcılar tarafından eklenmiştir veya yorumlanmıştır. Buradaki bilgiler sitemizin asıl görüşlerini içermeyebileceği gibi hiçbir taahhüt ve tavsiye yerine de geçmez.
Temmuz - 2019